Rodzaje dojenia i typy dojarek

Dojenie dzielimy na dwie podstawowe kategorie – ręczne i maszynowe. Dojenie ręczne należy do tradycyjnych metod, które obecnie stosowane są rzadko – głównie w mniejszych gospodarstwach lub tam, gdzie brakuje urządzeń dojarskich. Do uzyskania jednego litra mleka potrzebnych jest około 80 do 120 uciśnięć, a zazwyczaj rozpoczyna się od tylnej ćwiartki wymienia.

Dojenie maszynowe jest coraz bardziej rozpowszechnione nawet wśród mniejszych hodowców i gospodarstw. Jest nie tylko szybsze, ale także delikatniejsze dla zwierząt i bardziej higieniczne niż dojenie ręczne. Ogólnie dzieli się na trzy główne kategorie – dojenie na stanowisku, dojenie w dojarni oraz dojenie za pomocą robotów.

Dojenie na stanowisku

Jest to starsza metoda, gdzie urządzenie dojarskie jest używane bezpośrednio w oborze, a mleko zbiera się do konwi lub do rurociągu zbiorczego. Ten typ kiedyś był stosowany głównie w zamkniętych oborach, jednak wraz z pojawieniem się nowocześniejszych systemów (obory wolnostanowiskowe) staje się coraz rzadszy. Nadal jednak może występować w starszych lub nieodnowionych oborach.

Dojenie w dojarni

Ta metoda jest dziś powszechna w większości dużych gospodarstw. Krowy są wprowadzane do specjalnie przystosowanego miejsca – dojarni, gdzie są dojone mechanicznie. Jest to efektywny i sprawdzony system z rozsądnymi kosztami inwestycyjnymi. Istnieje kilka typów dojarek (patrz poniżej), które różnią się liczbą stanowisk i technologią. Wybór odpowiedniego typu zależy od wielkości gospodarstwa oraz wymagań obsługowych.

Roboty udojowe

Najnowocześniejsza i coraz popularniejsza forma dojenia. Krowy same decydują, kiedy zostaną wydojone – bez konieczności bezpośredniej ingerencji człowieka. Robotyczne ramię za pomocą ultradźwięków, lasera lub systemu kamer lokalizuje strzyki i dokładnie zakłada kubki udojowe. Przed dojeniem strzyki są oczyszczane, a po dojeniu przeprowadzana jest dezynfekcja, przygotowując stanowisko dla kolejnej krowy.

Dojarki różnią się liczbą stanowisk oraz sposobem ustawienia zwierząt podczas dojenia. Według tego kryterium dzielimy je na cztery podstawowe typy:

Dojarka tandemowa

Zwierzęta stoją jedno za drugim, bokiem do obsługi. Wchodzą i wychodzą pojedynczo – gdy jedna krowa wyjdzie, może wejść następna. Ten system umożliwia indywidualne podejście.

Dojarka rybia ość

W tej dojarni krowy stoją pod kątem około 40°, tylną częścią ciała w kierunku korytarza obsługowego. Dojarnie te mogą mieć kształt prostokątny, trójkątny (trigonowy) lub rombowy (poligonowy). Niektóre dojarnie rybia ość mają tzw. szybkie wejście i wyjście, gdzie zwierzęta wchodzą i wychodzą jednocześnie, co znacznie przyspiesza cały proces.

Dojarnie równoległe (side by side)

Podobne są do dojarek typu rybia ość, jednak zwierzęta stoją obok siebie prostopadle do obsługi, tylną częścią ciała w stronę personelu dojącego. Jest to obecnie najpopularniejszy typ, umożliwiający szybką i efektywną pracę.

Dojarnie karuzelowe (rotacyjne)

W tym typie dojarek zwierzęta stoją na obracającej się platformie, która powoli się obraca. Ten system charakteryzuje się najwyższą wydajnością, znacząco oszczędzając czas i pracę. Występuje kilka wariantów:

• Rotandem – rotacyjna dojarka tandemowa
• Rotoribina – rotacyjna dojarka typu rybia ość
• Rotoradialna – rotacyjna dojarka równoległa

Wybór metody dojenia oraz typu dojarki znacząco wpływa na produktywność, komfort zwierząt oraz jakość mleka. Każde gospodarstwo powinno wybrać rozwiązanie, które odpowiada jego potrzebom, warunkom przestrzennym oraz możliwościom kadrowym. Dzięki nowoczesnym technologiom istnieje dziś szeroki wybór możliwości, by proces dojenia był efektywniejszy i przyjemniejszy – zarówno dla krów, jak i hodowców.