Malowane jajka symbolem Wielkanocy

Jajka z oczywistych powodów zawsze były uważane za symbol narodzin i życia. Stały się one powszechnym elementem Wielkanocy w XIII lub XIV wieku. Początkowo były jedynie prezentem dla duchownych kościoła lub świątyni i przy tej okazji były święcone. Stopniowo tradycja się rozpowszechniła - rolnicy obdarowywali jajkami swoich domowników, a w święta  jajka stawały się jałmużną dla ubogich. W XVII wieku na przykład dzieci zaczęły je otrzymywać wraz z owocami lub chlebem od swoich rodziców chrzestnych lub nauczycieli. Wtedy też narodziła się tradycja dawania jajek w nagrodę za tzw. odmłodzenie, czyli bicie dziewczyny kijkiem, do dziś ta tradycja przetrwała w Czechach.

Jajka dla kolędników były początkowo niebarwione i dawane na surowo, ale dekorowanie skorupek jaj w ten sposób sięga czasów prehistorycznych, a zdobione jajka pojawiały się także w starożytnym Egipcie, Persji i Sumerze, gdzie umieszczano je w grobowcach. Barwione jajka umieszczano w grobowcach zmarłych jako symbol przejścia z życia ziemskiego do świata zmarłych - jajko w grobowcu reprezentowało duszę uciekającą z ciała.

Jajka często malowano na czerwono, aby upamiętnić przelaną krew Jezusa Chrystusa, jednak w przypadku kolędy wielkanocnej ta kolorystyka nabierała bardziej radosnego znaczenia - malowane na czerwono jajka były wręczane chłopcom, którym podobały się dziewczęta. Żółte jajka miały przypominać legendę o wędrówce Chrystusa, podczas której zamienił on skorupki jaj w złoto, a także nawiązywać do słońca, zboża lub miodu. Kolor niebieski charakteryzował nadzieję, gdyż symbolizował wodę święconą, a zielony był kolorem przyrody i wiosny. W kolędowaniu nadal ofiarowywano pełne jaja, przy czym wydrążone, malowane jaja są wariantem aktualnym. Dziś zresztą malowane jaja kurze zostały częściowo zastąpione przez jaja czekoladowe, a w przypadku dekoracji domu i ogrodu nawet przez jaja sztuczne.

Dawniej farbowanie jaj miało jeszcze jedno ciekawe i przede wszystkim praktyczne znaczenie. Podczas 40 dni długiego okresu wielkopostnego kończącego się Białą Sobotę nie wolno było spożywać jaj obok mięsa i nabiału. Oczywiście gromadzono je cały czas, a wiosną zwiększa się nieśność kur. Dlatego też w okresie postu gotowano jajka, aby przedłużyć ich trwałość, by wystarczyły do czasu, gdy znów będzie można je zjeść. I właśnie barwienie jaj pozwalało odróżnić jajka gotowane od świeżych.

W dzisiejszych czasach można spotkać się z wieloma technikami zdobienia jaj. Do najprostszych metod, oprócz zdobienia naklejkami, należą jednokolorowy batik oraz barwienie jaj woskiem. Te metody zdobienia są również najczęściej stosowane ze względu na stosunkową łatwość wykonania. Inne popularne metody to nieco trudniejszy wielobarwny batik lub wyrycie już zabarwionych jajek. Najbardziej skomplikowanymi technikami zdobienia jaj są drutowanie i wyskrobywanie jaj lub oklejanie ich słomą.