Waroza pszczół

Przyczyną warozy jest roztocz Varroa destructor. Ten pasożyt atakuje zarówno dorosłe pszczoły, jak i zasklepiony czerw. Po raz pierwszy został odnotowany w Indonezji. W ciągu kolejnych pięćdziesięciu lat rozprzestrzenił się do Chin, Indii, a następnie przez Rosję do Niemiec i Polski. Istnieją również doniesienia o jego występowaniu na Hawajach.

Roztocza są widoczne gołym okiem – można je znaleźć na dorosłych pszczołach oraz na czerwiu we wszystkich stadiach rozwoju. Do swojego cyklu życiowego potrzebują zarówno dorosłych pszczół, jak i ich potomstwa. Varroa destructor żywi się tkanką tłuszczową dorosłych osobników, a następnie przechodzi na czerw. W rezultacie rodzina pszczela słabnie, jest niedożywiona, a nowo wykluwające się pszczoły są często zdeformowane – mogą mieć zredukowane lub brakujące skrzydła, zniekształcone nogi, krzywe ciało lub zmniejszone odwłoki. Cała kolonia jest osłabiona i bardziej podatna na inne choroby.

Zabiegi przeciwko warozie przeprowadza się zwykle wiosną (w marcu i kwietniu) oraz na początku jesieni (w sierpniu i wrześniu). Ważne jest stosowanie odpowiednich metod i ich regularna zmiana, ponieważ roztocz może się przystosować i stać się odporny na substancje czynne. Nie wystarczy zmienić nazwę preparatu – należy zmieniać również samą substancję aktywną. Żadna metoda nie ma 100% skuteczności. Wśród naturalnych środków można stosować kwas mrówkowy, mlekowy, cytrynowy lub szczawiowy. Istnieją również alternatywne metody, takie jak fumigacja spalonymi liśćmi pomidorów, chrzanu lub buraków czerwonych, a także wycinanie czerwiu trutni. Te sposoby jednak nie gwarantują pełnej skuteczności. W przypadku środków chemicznych należy zwrócić uwagę na czas stosowania – niektóre substancje mogą przenikać do miodu. Zawsze należy postępować zgodnie z ulotką. Do najskuteczniejszych leków należą preparaty zawierające substancję czynną amitraz.

Ważnym środkiem zapobiegawczym jest zapewnienie pszczołom wystarczającej ilości pokarmu – wtedy nie mają potrzeby rabować innych, potencjalnie zakażonych uli, co zmniejsza ryzyko przenoszenia pasożyta. Kluczowa jest również regularna wymiana starych ramek na nowe. Każdego roku do 15 lutego należy przekazać próbki do Państwowego Instytutu Weterynaryjnego. Próbkę pobiera się najwcześniej 30 dni po ostatnim jesiennym zabiegu profilaktycznym, umieszczając na dnie ula czystą, wymiecioną podkładkę. Po upływie tego czasu osyp należy zebrać do zamykanego pojemnika. Jeśli pszczelarz posiada kilka rodzin, próbki z wszystkich uli powinny być połączone w jedną. Przed wysyłką próbkę należy odpowiednio oznaczyć – podać imię i nazwisko pszczelarza, numer rejestracyjny, numer pasieki oraz liczbę rodzin pszczelich.