Jak przetwarzać wełnę?

To zupełnie pierwszy i najważniejszy krok. Bez niego nie mielibyśmy żadnej wełny. Gdy owcom odrośnie wystarczająco długa sierść, nadchodzi czas jej strzyżenia. Zazwyczaj odbywa się ono wiosną lub jesienią. Warto, aby zrobił to specjalista, który wykona pracę precyzyjnie i z troską o bezpieczeństwo zwierzęcia. Kolejnym krokiem jest sortowanie wełny według jakości. Najczęściej najwyższej jakości wełna pochodzi z grzbietu owcy.

Po ostrzyżeniu mamy surową runę, którą musimy oczyścić i przygotować. Dokładnie sprawdzamy każdy kawałek i usuwamy zabrudzone miejsca. Następnie runo zanurzamy w letniej wodzie i najlepiej pozostawiamy do namoczenia na kilka dni. Temperatura nie może się gwałtownie zmieniać, ponieważ powoduje to filcowanie wełny – dlatego na każdym etapie używamy wody o tej samej lub podobnej temperaturze. Dla lepszego oczyszczenia możemy wyprać runo w specjalnym środku piorącym do wełny. Wyprane i wstępnie oczyszczone runo płuczemy jeszcze kilka razy w czystej wodzie. Rozkładamy je i zostawiamy do całkowitego wyschnięcia. Jeśli chcemy przetwarzać wełnę ręcznie, warto ją posortować według jakości i podzielić na mniejsze części. Ułatwi to manipulację.

Gdy runo jest pięknie białe i miękkie w dotyku, oznacza to, że jest suche. Teraz rozczesujemy poszczególne pasma. W tym celu używamy techniki czesania i zgrzeblenia. Zgrzeblenie polega na rozluźnianiu wełny za pomocą ostrych igiełek, co usuwa zabrudzenia i prostuje włókna. To metoda szybsza, ale istnieje ryzyko uszkodzenia włókien. Druga opcja to czesanie – metoda delikatniejsza, w której używa się szczotek lub bębnów czeszących. Powstały w ten sposób czesaniec można dalej barwić (na mokro) lub filcować.

Wełnę można barwić barwnikami naturalnymi lub chemicznymi. Najpierw należy przeczytać i przestrzegać instrukcji. Warto używać specjalnego sprzętu przeznaczonego wyłącznie do tego celu. Świetne odcienie można uzyskać także przy użyciu materiałów naturalnych, na przykład roślin czy kolorowych owoców. Po zafarbowaniu wełnę płuczemy tak długo, aż przestanie puszczać kolor. Znów musimy uważać na filcowanie, które może powstać z powodu niewłaściwie dobranej temperatury wody.

To końcowy etap przed uzyskaniem własnej przędzy do dalszego wykorzystania. Idealny stan wełny uzyskujemy przez dokładne czesanie – włókna będą wtedy gładkie i ułożone w jednym kierunku. Samo przędzenie wykonujemy na kołowrotkach. Obecnie produkowane są nowoczesne modele, które znacznie ułatwiają pracę i często oferują lepsze rezultaty. Rozróżniamy dwa rodzaje kołowrotków według sposobu napinania wełny – z oddzielnym kołem napędowym lub z hamulcem. Na początku przygotowujemy kawałek przędzy na szpuli, do końca przędzy przykładamy początek czesanej wełny i obracamy koło. Włókna wełny nawlekają się w ten sposób na przygotowaną przędzę. Cały czas trzymamy czesaną wełnę i kontrolujemy jej grubość. Gdy uznamy, że jest odpowiednio skręcona, luzujemy i pozwalamy, aby kawałek przędzy nawinął się na szpulę.

Utrwalanie przeprowadzamy, gdy chcemy uzyskać jednonitkową przędzę. Zwiniętą przędzę zanurzamy na kilka minut w gotującej się wodzie. Podczas suszenia do dolnego końca przędzy przymocowujemy obciążenie, aby włókno się wyprostowało.