Sianokiszonka a kiszonka

Kiszonka to proces konserwacji soczystej (świeżej) paszy poprzez fermentację cukrów zawartych w paszy. Proces ten odbywa się w warunkach ściśle beztlenowych, tj. bez dostępu tlenu. Powstała w ten sposób kiszonka zachowuje wysoką zawartość składników odżywczych i witamin.

Jakość kiszonki zależy bezpośrednio od jakości użytych surowców - w szczególności od rodzaju paszy, jej dojrzałości, zawartości suchej masy i metody przetwarzania. Kiszenie określamy jako kontrolowany proces fermentacji, który odbywa się optymalnie przy zawartości suchej masy na poziomie 45-50%. Celem jest wytworzenie wystarczającej ilości kwasu mlekowego, aby obniżyć pH do około 4. Takie środowisko zapobiega rozwojowi niepożądanych bakterii, pleśni i procesów gnilnych.

Jeśli jednak kiszenie nie jest przeprowadzane prawidłowo i nie są przestrzegane niezbędne warunki, mogą powstawać niepożądane kwasy, takie jak kwas masłowy, octowy lub mrówkowy. Taka kiszonka ma wyraźnie nieprzyjemny zapach i staje się bezużyteczna jako pasza dla zwierząt.

Jest to sposób konserwacji paszy, która jest już lekko zwiędła - jest to pożądane, a nie wada. Proces ten opiera się na działaniu bakterii kwasu mlekowego, które wytwarzają kwas mlekowy i obniżają pH. Te pożyteczne bakterie również potrzebują środowiska wolnego od tlenu, tj. warunków beztlenowych, aby się namnażać i skutecznie działać. Obniżenie pH i brak tlenu zapobiega również rozwojowi niepożądanych bakterii i pleśni.

PH to poziom kwasowości, który mówi nam, czy fermentacja przebiegła prawidłowo. Woda ma naturalnie pH 7, co jest neutralnym pH, a im niższa wartość, tym wyższa kwasowość. Kiedy mamy kiszonkę/sianokiszonkę o pH 4, jest ona znacznie lepiej chroniona niż kiszonka/sianokiszonka o pH 6,5. Dlaczego? Ponieważ organizmy powodujące psucie się nie lubią kwaśnego środowiska, więc nie rozwijają się w nim.

Wspomnieliśmy we wstępie, że sprawdzamy poziom DM, ale co to właściwie oznacza? DM to skrót od Dry Matter (sucha masa). Wskazuje on ilość suchej masy zawartej w paszy - mówiąc prościej, jest to ilość substancji pozostałej po odjęciu wody. Na przykład, jeśli wartość DM paszy wynosi 50%, oznacza to, że zawiera ona 50% suchej masy i 50% wody. Aby dać ci lepsze wyobrażenie: siano ma zwykle wartość s.m. około 85%, podczas gdy kiszonka między 25-70%. Jeśli zawartość suchej masy w kiszonce jest wyższa niż 50%, określa się ją mianem sianokiszonki.

Ważne jest, aby wiedzieć, że im wyższa wartość s.m., tym mniej kwasu mlekowego zawiera kiszonka. Oznacza to niższy poziom ochrony konserwującej, dlatego kluczowe jest zapewnienie sianokiszonce środowiska całkowicie wolnego od tlenu, aby zapobiec rozwojowi niepożądanych mikroorganizmów.

Pierwotnie termin kiszonka był używany w odniesieniu do wszystkich sfermentowanych pasz. Obecnie jednak rozróżnia się również sianokiszonkę, która jest rodzajem kiszonki o wyższej zawartości suchej masy. Dokładna granica między kiszonką a sianokiszonką nie jest ściśle określona, ale ogólnie rzecz biorąc, jeśli zawartość suchej masy przekracza 50%, mówimy o sianokiszonce. Kolejną różnicą między kiszonką a sianokiszonką jest wykorzystywany surowiec. Podczas gdy kiszonka jest wytwarzana ze świeżej paszy, sianokiszonka jest wytwarzana ze zwiędłej paszy, tj. paszy o wyższej zawartości suchej masy.