Pszczelarstwo: wszystko dla początkujących

Jeśli czytasz ten artykuł wiosną lub latem, jesteś na dobrej drodze. Ciepła pogoda to bowiem najlepszy okres na rozpoczęcie pszczelarstwa. Jesienią rodziny pszczele przygotowują się do zimy, a pracy jest znacznie mniej. Zimą pszczoły potrzebują spokoju i ingerencja powinna być minimalna. Jeśli jednak kupisz pszczoły wiosną, przeżyjesz z nimi cały rok i zobaczysz, jak rodzina pszczela rośnie i rozwija się w cieplejszych miesiącach.

Jeśli natomiast zainteresowałeś się pszczelarstwem jesienią lub zimą, możesz na razie kupić potrzebny sprzęt. Dzięki temu wiosenna inwestycja nie będzie dla Ciebie tak dużym wydatkiem. Masz też wystarczająco dużo czasu, aby wszystko dokładnie poznać – literatura pszczelarska może być przyjemną lekturą na chłodne wieczory.

Początkującym zaleca się zakup albo całych rodzin pszczelich, albo odkładów. Odkład to mała rodzina pszczela z młodą matką, robotnicami, czerwiem i zapasami. Jest to najczęstszy sposób tworzenia nowej rodziny. Odkłady i rodziny pszczele umieszcza się w ulach. Rodziny są znacznie droższe niż odkłady, a do ich transportu potrzebne jest również zaświadczenie weterynaryjne. Najtańszym rozwiązaniem jest zakup nowych uli korpusowych oraz odkładów. Rodziny można stopniowo powiększać poprzez zakup matek i dodawanie robotnic do nowego ula.

Zdecydowanie nie polecamy zaczynać od roju, ponieważ istnieje duże prawdopodobieństwo, że w kolejnym roku trzeba będzie wymienić matkę. Rój bywa też często bardziej agresywny. Dlatego lepiej zacząć od rodziny pszczelej lub odkładu.

Na początek zaleca się mieć więcej niż jedną rodzinę – najlepiej od 5 do 7. W przypadku jednej rodziny początkujący pszczelarz często zbyt często ją niepokoi, co może doprowadzić do jej osłabienia lub nawet zniszczenia. Z kolei przy więcej niż 7 rodzinach praca może być już zbyt wymagająca. Pszczołom szkodzi zarówno nadmierna, jak i niewystarczająca opieka.

Posiadanie większej liczby rodzin jest również korzystne dlatego, że w przypadku utraty jednej nie tracisz wszystkiego. Śmierć rodziny pszczelej jest oczywiście dużym rozczarowaniem, ale na błędach człowiek się uczy i szkoda byłoby po jednej pomyłce całkowicie zrezygnować. Dlatego lepiej na początek mieć więcej rodzin, około 5.

Przed zakupem pszczół warto dobrze przemyśleć, gdzie je umieścisz. Lokalizacja ma bowiem wpływ na ilość pozyskiwanego miodu. Najlepiej wybrać miejsce z dużą ilością pożytków – czyli w pobliżu roślin bogatych w nektar i pyłek.

Rośliny miododajne:

• Zioła i byliny: lawenda, mięta, melisa, szałwia, tymianek, hyzop, oregano, chaber, dziewanna...
• Drzewa i krzewy: wierzby, klon, lipa, wiśnia, jabłoń, grusza, tarnina, malina, jeżyna...
• Inne: mniszek lekarski, koniczyna, rzepak, facelia (jedna z najważniejszych roślin dla pszczelarzy) i wiele innych

Pszczoły potrafią w razie potrzeby pokonać nawet 6 km w poszukiwaniu pożywienia, ale rozwój rodziny jest wtedy wolniejszy. Nie potrzebują idealnie przygotowanego miejsca – wystarczy kawałek przestrzeni w ogrodzie, lesie lub na łące.

Na początek warto kupić w pełni wyposażony ul. Dzięki temu unikniesz problemów z dopasowaniem poszczególnych elementów.

Najczęściej stosowany wymiar ramek to 39 × 24 cm.

Zanim zaczniesz, upewnij się, że nie jesteś uczulony na jad pszczeli, ponieważ może to znacznie utrudnić pszczelarstwo. Ukąszenia nie da się całkowicie wykluczyć nawet przy użyciu ochrony. Jeśli nie masz alergii, organizm z czasem może się częściowo uodpornić.

Początkującym poleca się:

• kapelusz z siatką lub kaptur pszczelarski
• jasne ubrania
• ewentualnie rękawice

Rękawice nie są konieczne – zmniejszają czucie i zwiększają ryzyko przypadkowego zgniecenia pszczoły, co wywołuje reakcję obronną innych.

Do podstawowego wyposażenia należą fajka i dłuto pasieczne. Fajka służy do uspokajania pszczół – dym sprawia, że skupiają się na zapasach i są mniej agresywne. Dłuto pasieczne pomaga oddzielać elementy ula i usuwać wosk oraz propolis.

W idealnych warunkach pszczoły same zapewniają sobie wystarczającą ilość pokarmu. W praktyce jednak pszczelarz musi im czasem pomóc, szczególnie jesienią i czasem wiosną.

Karmienie:

• syrop cukrowy (np. proporcja 3:2 na zimę)
• gotowe mieszanki

Stosuje się:

• podkarmiaczki powałkowe
• podkarmiaczki ramkowe

Ważne jest karmienie wieczorem, aby zapobiec rabunkom między rodzinami.

Higiena jest kluczowa w zapobieganiu chorobom.

Podstawowe zasady:

• regularna kontrola plastrów
• usuwanie starych plastrów
• utrzymywanie ula w suchości
• dezynfekcja sprzętu

Na koniec to, na co czeka każdy pszczelarz – miód! Podstawą jest miodarka, która za pomocą siły odśrodkowej oddziela miód od plastrów. Na początku można ją wypożyczyć, ale z czasem warto mieć własną.

Potrzebne będą:

• widelec lub nóż do odsklepiania
• stół do odsklepiania
• sito do filtracji
• pojemniki na miód

Jak przebiega miodobranie?

Najpierw należy wyjąć plastry z ula i delikatnie usunąć z nich pszczoły (najczęściej poprzez omiatanie lub użycie przegonki). Następnie następuje odsklepianie, czyli usunięcie woskowych wieczek. Potem miód jest odwirowywany w miodarce, a na końcu filtrowany.

🐝 Pszczoły i ule

• odkłady lub rodziny
• ul (najlepiej 39 × 24 cm)

🛡️ Ochrona

• kapelusz / kaptur
• jasne ubranie
• rękawice

🔧 Narzędzia

• podkurzacz i paliwo
• dłuto pasieczne

🍯 Karmienie

• podkarmiaczka
• cukier

🍯 Miodobranie

• miodarka
• narzędzia do odsklepiania
• sito
• pojemniki na miód