Pryszczyca

W początkowej fazie zakażenia u chorych zwierząt obserwuje się apatię, gorączkę, spadek produkcji mleka oraz ograniczone pobieranie paszy. W krótkim czasie zaczynają się pojawiać pęcherze wypełnione płynem – w jamie ustnej, na kończynach i na gruczole mlekowym. Mniej więcej po jednym dniu pęcherze pękają i przekształcają się w bolesne, otwarte zmiany. Z powodu tych zmian zwierzęta kuleją, mają trudności z przyjmowaniem pokarmu i intensywnie się ślinią – stąd nazwa choroby: pryszczyca. U świń pęcherze są zazwyczaj widoczne na nogach, natomiast u bydła najbardziej charakterystyczne są zmiany w jamie ustnej.

Pryszczyca to choroba wysoce zakaźna, o dużej zachorowalności, lecz niskiej śmiertelności. Może się rozprzestrzeniać na dwa sposoby – bezpośrednio przez kontakt między zakażonymi zwierzętami lub pośrednio, za pomocą środków transportu, narzędzi, ubrań czy produktów pochodzenia zwierzęcego. Najczęstszą drogą zakażenia jest wdychanie powietrza zawierającego wirusa. Patogen może być przenoszony drogą powietrzną na odległość nawet kilkudziesięciu kilometrów – szczególnie przy sprzyjających warunkach atmosferycznych. Najwięcej cząsteczek wirusa do powietrza emitują świnie. Choroba ta nie przenosi się na ludzi.

Okres inkubacji – czyli czas między zakażeniem a pojawieniem się pierwszych objawów – wynosi od 1 do 14 dni, najczęściej od 2 do 6 dni. Warto jednak wiedzieć, że zakażone zwierzę zaczyna wydalać wirusa już na dwa dni przed pojawieniem się jakichkolwiek objawów klinicznych. W mleku wirus może być obecny nawet cztery dni przed wystąpieniem objawów. Z tego względu w przypadku podejrzenia zakażenia należy natychmiast odizolować zwierzę. Pozostawienie chorego osobnika w stadzie może doprowadzić do szybkiego rozprzestrzenienia się choroby.

Profilaktyka opiera się na ścisłym przestrzeganiu zasad higieny, w szczególności unikaniu kontaktów między zwierzętami z różnych gospodarstw – podobnie jak to miało miejsce w przypadku pandemii COVID-19 u ludzi. Szczepienia profilaktyczne przeciwko pryszczycy są jednak w Unii Europejskiej zakazane. Choroba nie posiada specyficznego leczenia. Jedynym skutecznym środkiem zapobiegającym jej rozprzestrzenianiu się jest wybicie wszystkich podatnych zwierząt w ognisku choroby oraz w strefie ochronnej wokół niego. (Ognisko choroby to miejsce, gdzie zakażenie zostało potwierdzone; strefa ochronna obejmuje obszar w promieniu 3–10 km od ogniska.)